Strona główna • Wiedza • Leksykon • Lecytyna sojowa

Lecytyna

Lecytyna – nazwa pochodzi od greckiego „lekithos”, co oznacza żółtko jaja, gdyż stąd ją po raz pierwszy wyodrębniono. Lecytyna jest naturalną mieszaniną fosfolipidów. Są to związki o charakterze tłuszczowym znajdujące się w każdej komórce naszego ciała. Największe ich ilości występują w mózgu, wątrobie, nerkach oraz szpiku kostnym. Najcenniejszym źródłem lecytyny jest soja. Lecytyna Sojowa jest najbardziej aktywna biologicznie, gdyż głównymi jej składnikami są: cholina, inozytol i Niezbędne Nienasycone Kwasy Tłuszczowe (ponad 50% masy lecytyny) w tym podstawowy kwas linolowy z rodziny Omega 6, który musi być dostarczony wyłącznie z pokarmem i jest niezastąpionym składnikiem wielu kluczowych związków w organizmie.

Możliwe zastosowania lecytyny sojowej (nieutlenianej)

  • Ogólne funkcje umysłowe (koncentracja, odporność na zmęczenie umysłowe, zapobieganie wyczerpaniu psychicznemu),
  • poprawa pamięci,
  • wsparcie wątroby i pęcherzyka żółciowego,
  • depresja,
  • neuropatia cukrzycowa,
  • kamienie żółciowe,
  • choroby sercowo-naczyniowe (obniżanie poziomu cholesterolu),
  • zaburzenia pracy układu nerwowego (np. stwardnienie rozsiane),
  • okres ciąży i laktacji.

Układ krążenia

Ze względu na to, że lecytyna sojowa jest naturalnym źródłem choliny o wysokiej aktywności biologicznej, wpływa ona na usprawnienie metabolizmu cholesterolu w organizmie. Poprawia jego rozpuszczalność i usuwanie z tkanek. Badania wykazują, że lecytyna sojowa obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów, znacząco podnosząc poziom dobrego cholesterolu (HDL). W niektórych badaniach nawet o jedną trzecią w ciągu miesiąca. Cholina zmniejsza też agregację i adhezję płytek krwi.

Układ nerwowy

Cholina jest składnikiem błon komórkowych i jest potrzebna do wytwarzania osłonek mielinowych, które chronią komórki nerwowe i zapewniają właściwe przewodzenie nerwowe.
Inozytol jest również składnikiem błon komórek nerwowych niezbędnym do zapewnienia im dobrego stanu. Utratę funkcji nerwowych w neuropatii cukrzycowej łączy się z obniżonym poziomem inozytolu w komórkach układu nerwowego. Suplementacja inozytolu poprawia przewodzenie sygnałów nerwowych u diabetyków.

Funkcje umysłowe i psychiczne

Cholina jest niezbędna do produkcji neuroprzekaźnika mózgowego o nazwie acetylocholina. Odpowiednia podaż choliny ułatwia procesy zapamiętywania, pamięć długotrwałą, zwiększa pojemność pamięciową, hamuje rozwój depresji oraz demencji starczej i niektórych degeneracyjnych chorób układu nerwowego (stwardnienie rozsiane, choroba Alzhaimera). Inozytol zawarty w lecytynie sojowej zwiększa wrażliwość receptorów na serotoninę. Poprzez takie działanie podnosi sprawność pamięci, jasność myślenia, stabilizuje nastrój.

Wpływ na wątrobę

Lecytyna Sojowa zawierająca cholinę i inozytol działa jak środek lipotropowy tzn. zapobiega odkładaniu się tłuszczu i cholesterolu w wątrobie. Odkładanie się tłuszczu i cholesterolu w wątrobie może pogorszyć jej możliwości do odtruwania organizmu, zmniejszać jej metabolizm, osłabiać produkcję żółci, co z kolei może prowadzić do zaburzeń pracy pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych. Cholina i inozytol chronią wątrobę przed zniszczeniami spowodowanymi przez wiele szkodliwych czynników takich jak: alkohol, niektóre leki, toksyny czy wirusy. Suplementacja lecytyną jest pomocna przy leczeniu różnych schorzeń wątroby np. zapalenia, marskości i stłuszczenia wątroby. Lecytyna ułatwia trawienie tłuszczu i wzmaga efektywność działania witamin antyoksydacyjnych, pomaga też likwidować skutki uboczne chemioterapii.

Okres ciąży i laktacji

W okresie ciąży zwiększa się zapotrzebowanie na cholinę, gdyż płód przez łożysko pobiera duże jej ilości powodując obniżenie zapasów ustrojowych matki (szacuje się, że nawet czterokrotnie). Odpowiednie spożycie choliny jest bardzo ważne w okresie embriogenezy i rozwoju prenatalnego. Zapotrzebowanie na cholinę zwiększa się również w czasie laktacji, ponieważ duże jej ilości przekazywane są do mleka ze względu na konieczność przekazania jej dziecku do budowy jego układu nerwowego. Lecytyna Sojowa zawiera również kwas linolowy Omega 6, dlatego jej zażywanie przynosi korzyści podczas karmienia piersią. U niemowląt, których pokarm zawierał niedostateczne ilości kwasu linolowego zaobserwowano zmiany skórne, mniejszą odporność na infekcję oraz gorszy rozwój fizyczny. Kwas linolowy pełni również ważną funkcję w rozwoju mózgu w okresie łożyskowym i poporodowym.

Powszechne źródła pokarmowe choliny i inozytolu

Cholina:
wątroba, jaja, kapusta, soja, kalafior, orzechy ziemne, mleko.
Inozytol:
owoce cytrusowe (z wyjątkiem cytryn), mięso, wątroba, drożdże piwne, pszenica pełnoziarnista, orzechy, fasola, nasiona.

Suplementacja

Źródłem lecytyny o największej aktywności biologicznej i przyswajalności jest lecytyna sojowa.
Uwaga! Tylko lecytyna sojowa, która jest nieutleniana jest w pełni aktywnym źródłem choliny, inozytolu i kwasu linolowego.
Dzienna porcja powinna dostarczać minimum 2000 mg lecytyny sojowej (nieutlenianej), co odpowiada dostarczeniu 55 mg choliny, 33,3 mg inozytolu i 374,4 mg kwasu linolowego.

Piśmiennictwo:

  1. M.T. Murry „Encykllopedia of Nutritional Suplements” Prima Publishing 1996
  2. Światosław Ziemlański, Praca zbiorowa “Normy żywienia człowieka” PZWL 2001
  3. Udo Erasmus „Fats that Heal Fats that Kill” Alive Books 1993