Strona główna • Wiedza • Leksykon • Kwas alfaliponowy

Kwas alfaliponowy

Kwas alfa-liponowy (ALA), znany także jako kwas tiooktanowy, jest substancją podobną w charakterze do witaminy. Jego ciekawą cechą jest rozpuszczalność w wodzie i tłuszczach, co w dużej mierze warunkuje jego działanie i zastosowanie. Jest on wytwarzany w niewielkich ilościach przez organizm oraz występuje w niektórych produktach spożywczych. W organizmie pełni dwie główne funkcje. Po pierwsze jest silnym przeciwutleniaczem zapobiegającym i niwelującym szkody powodowane przez wpływ wolnych rodników, a po drugie bierze udział w metabolizmie spożywanych pokarmów, pomagając przekształcać je w energię. Uważa się, że niewielkie ilości pochodzące z żywności oraz wytwarzane przez organizm są wystarczające dla procesów metabolicznych, jednak aby wykorzystać jego właściwości przeciwutleniające niezbędna jest suplementacja, która także jest wykorzystywana dla jego innych cech wspomagających prawidłowe funkcjonowanie niektórych procesów przebiegających w organizmie człowieka. Chociaż inne składniki odżywcze o właściwościach przeciwutleniających, jak np. witamina C czy witamina E są lepiej znane, wykazano, że kwas alfa-liponowy zwiększa ich skuteczność w organizmie potrafiąc regenerować ich właściwości antyoksydacyjne.

Możliwe zastosowania

Kwas alfa-liponowy określa się mianem idealnego przeciwutleniacza, ponieważ w przeciwieństwie do wielu innych takich substancji potrafi zwalczać wolne rodniki zarówno w środowisku wodnym, jak i tłuszczowym, a także wewnątrz i na zewnątrz komórek.

Regulacja poziomu cukru we krwi

Cukrzyca typu 2, zwana także dawniej cukrzycą insulinoniezależną, to najczęściej występująca postać cukrzycy. Poza przypadkami zdiagnozowanymi prawdopodobnie może występować u znacznie większej liczby osób dorosłych, które nie zgłaszają się na odpowiednie badania profilaktyczne, bowiem hiperglikemia nie jest często na tyle wysoka, aby wywołać klasyczne objawy cukrzycy.

Mechanizm działania

U chorych często występuje mała wrażliwość na działanie insuliny, tzw. insulinooporność. Insulina w pierwszej fazie choroby zwykle jest nawet wydzielana w większych ilościach, jednak jest to niewystarczające ze względu na powyższe zjawisko, w związku z czym transport cukru do komórek jest zaburzony i cierpią one na jego brak. Potem wydzielanie insuliny spada ze względu na nadmierne obciążenie komórek ją wydzielających, prowadzi to do jeszcze bardziej zmniejszonego wykorzystania cukru przez komórki organizmu i dalszy wzrost jego poziomu we krwi.
Leczenie cukrzycy typu 2 polega na stosowaniu doustnych leków przeciwcukrzycowych, diecie cukrzycowej, redukcji masy ciała, wysiłku fizycznym.

Korzyści z przyjmowania ALA

ALA korzystnie wpływa na chorych na cukrzycę typu 2 poprzez zwiększanie wrażliwości komórek na insulinę i pomaga jej w transporcie cukru do komórek. Dzięki temu następuje poprawa wykorzystania cukru przez organizm i obniżenie jego poziomu we krwi. Kwas alfa-liponowy może być skojarzony z cynamonem, którego działanie obniżające poziom glukozy jest znane od dawna. Obie substancje będą wtedy działały synergistycznie.

Silny stres oksydacyjny

Jako silny przeciwutleniacz ALA obniża stres oksydacyjny, przeciwdziałając ewentualnym komplikacjom w przebiegu cukrzycy, jak np. uszkodzenia układu nerwowego, czy choroby serca.

Neuropatie cukrzycowe

Neuropatia cukrzycowa, której objawami są mrowienia, drżenia, kłucia w kończynach, jest prawdopodobnie częściowo wynikiem uszkodzenia komórek nerwowych przez wolne rodniki wskutek zwiększenia stężenia glukozy we krwi. ALA jako silny przeciwutleniacz odgrywa znaczącą rolę w ochronie komórek przed tymi uszkodzeniami, co stanowi jego dodatkowe, korzystne działanie u osób chorych na cukrzycę. U diabetyków często występuje niski poziom ALA, co zwiększa ryzyko glikacji (uszkodzenia komórek zapoczątkowanego przez glukozę). Glikacja ma miejsce, gdy białka wchodzą w reakcję z nadmiarem glukozy powodując uszkodzenia tkanek. Dostarczenie ALA do organizmu we właściwej ilości hamuje ten proces. ALA hamuje także rozwój retinopatii cukrzycowej, polepszając tym samym stan narządu wzroku w przebiegu tej choroby.

Ochrona wątroby i detoksykacja

ALA działa ochronnie na wątrobę dzięki mechanizmowi, w ramach którego zwiększa poziom cysteiny, która jest wykorzystywana do syntezy glutationu – silnego przeciwutleniacza i substancji odtruwającej w wątrobie.

Źródła Pokarmowe

Wątroba, wołowina, drożdże i szpinak.

Rola glutationu

Glutation usuwa produkty przemiany materii powstałe w wyniku działania wolnych rodników, a także toksyny wytwarzane w trakcie konsumpcji alkoholu, palenia papierosów, chemioterapii nowotworów, stosowania różnych leków oraz w czasie radioterapii. Ponieważ glutation chroni komórki przed zniszczeniem oksydacyjnym, osłania w ten sposób tkanki, naczynia krwionośne, system nerwowy, system immunologiczny, wątrobę, serce, płuca, nerki itp. Bierze on także udział w szeregu reakcji enzymatycznych, które chronią nas przed uszkodzeniami narządów. Glutation jest syntetyzowany przez mitochondria wewnątrz komórek, ale jego bezpośrednie podawanie nie przynosi pożądanych efektów z powodu trudności z pokonaniem bariery membrany komórkowej. W wielu badaniach wykazano, że ALA pobudza komórki do produkcji znacząco wyższych ilości glutationu. Większość ciężkich schorzeń wątroby przebiega ze znacznym obniżeniem poziomu glutationu, a ALA jest najbardziej wydajnym stymulatorem syntezy wewnątrzkomórkowego glutationu.
Wykazano, że mechanizm ten przyczynia się do działania ochronnego na wątrobę nawet w przypadku zatrucia grzybami Amanita (muchomory). Do zdrowia powróciło 67 z 75 pacjentów objętych badaniami w porównaniu z oczekiwanym wskaźnikiem 10-50%.

Wpływ na komórki macierzyste

Przypuszcza się, że ALA może także wywierać bezpośredni wpływ na komórki macierzyste, pobudzać je do podziału i różnicowania do normalnych komórek wątrobowych, co przyczynia się do regeneracji uszkodzonego organu. Oprócz ostrych przypadków ALA może być także stosowany w przebiegu przewlekłych chorób wątroby, takich jak np. wirusowe zapalenia wątroby. W przypadku schorzeń przewlekłych wątroby, oddziałujących także na inne narządy, pacjenci potrzebują doskonałego zmiatacza wolnych rodników, jakim jest ALA, co stanowi dodatkową korzyść z jego stosowania.

Kontrola poziomu metali

Metale ciężkie, takie jak ołów, rtęć i kadm mogą tworzyć związki chelatowe z ALA i w ten sposób mogą być bezpiecznie usuwane z organizmu. Uważa się również, że ALA korzystnie wpływa na schorzenia związane z nadmiarem metali, np. żelaza w hemochromatozie.

Sport i ćwiczenia fizyczne

ALA jest niezbędnym koenzymem w metabolizmie tłuszczów i węglowodanów w celu wytworzenia ATP (cząsteczki energetycznej występującej w komórkach). Aby tłuszcze i węglowodany mogły uczestniczyć w cyklu Krebsa w komórkach niezbędne jest oddziaływanie na nie przez ALA. Poprawia on wychwytywanie glukozy w komórkach mięśni, które następnie wykorzystują ją do produkcji energii. Ze względu na zwiększenie produkcji ATP i zmniejszenie czasu regeneracji sił teoretycznie organizm może tolerować większe ilości ćwiczeń lub aktywności fizycznej.

Bezpieczeństwo

W czasie stosowania ALA nie stwierdzono dotychczas żadnych negatywnych skutków ubocznych. Ponadto można go łączyć z innymi przeciwutleniaczami, jak np. witaminy E i C. Należy pamiętać o systematycznej kontroli poziomu cukru we krwi w czasie suplementacji, aby nie doprowadzić do jego zbyt niskiego poziomu, szczególnie w przypadku równoległego zażywania ALA i ewentualnie cynamonu wraz z doustnymi lekami obniżającymi poziom cukru we krwi.

Dawkowanie

W cukrzycy: 300-600 mg dziennie, możliwe stosowanie łącznie z cynamonem, oba składniki działają wtedy synergistycznie, wzajemnie nasilając działanie obniżające poziom cukru we krwi. Należy pamiętać o kontroli tego poziomu i w konsultacji z lekarzem dostosować dawkowanie leków przeciwcukrzycowych. W przypadku stosowania kwasu alfa-liponowego jako ogólnego środka przeciwutleniającego zalecana porcja wynosi 20-50 mg dziennie.

Piśmiennictwo, wybrane pozycje:

  1. Nagamatsu M et al, Diabetes Care, 18, (1995) pp 1160-1167
  2. Podda M et al, Biochem Biophys Res Comm, 204, (1994) pp 119-133
  3. Borcea V et al. Free Radic Biol Med, 26, (1999) pp 1495-1500
  4. „Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół”, Przegląd Reader’s Digest 2000.